Archeologisch onderzoek

Voor bodemingrepen in gebieden met archeologische (verwachtings-)waarden bestaat de wettelijke verplichting archeologisch vooronderzoek uit te laten voeren. Het is van belang dat dergelijke vooronderzoeken in een vroeg stadium van de planvorming worden uitgevoerd. Dit vooronderzoek kan in eerste instantie bestaan uit een adviserend bureauonderzoek. Hierna wordt besloten of er verdergaand onderzoek nodig is om de waarden van de ondergrond te bepalen.

Adviserend bureauonderzoek

Om initiatiefnemers van ruimtelijke plannen en bodemingrepen niet nodeloos financieel te belasten, kan het Steunpunt in opdracht van gemeenten adviserende bureauonderzoeken uitvoeren. Het adviserende bureauonderzoek maakt duidelijk of in een plangebied archeologische waarden aanwezig zijn of met grote waarschijnlijkheid verwacht kunnen worden. Bovendien kan in het bureauonderzoek worden aangegeven of door een planaanpassing niet meer nodig is of minder zwaar kan worden ingezet. Bewoners en andere instanties kunnen eveneens gebruik maken van deze dienst van het Steunpunt, mits de gemeente zich kan vinden in het planvoornemen.

Inventariserend Veldonderzoek

Inventariserend Veldonderzoek kan bestaan uit booronderzoek en/of proefsleuvenonderzoek. De FAMKE geeft voor iedere advieszone een eerste indicatie op welke wijze een veldonderzoek in de vorm van een booronderzoek minimaal uitgevoerd dient te worden (karterend of direct waarderend, aantal boringen, diepte van de boringen, boorgrid). Uit het booronderzoek kan naar voren komen dat waarderend onderzoek in de vorm van booronderzoek door middel van megaboringen of proefsleuven noodzakelijk is. Voor het uitvoeren van proefsleuvenonderzoek is een programma van eisen (PvE) vereist. De archeoloog van het Steunpunt Monumentenzorg Fryslân kan een dergelijk PvE opstellen, zowel in het geval van gemeentelijke planvoornemens maar ook voor plannen van particulieren, bedrijven en instanties.

Definitief onderzoek en archeologische begeleiding

In het geval een bij het vooronderzoek aangetroffen archeologische vindplaats niet kan worden ontzien of ingepast, is vervolgonderzoek noodzakelijk. In het geval van bodemingrepen met een klein oppervlak, kan een archeologische begeleiding van de graafwerkzaamheden voldoen: bijvoorbeeld bij de aanleg van een bouwput voor een huis of schuur/stal. Bij grotere projecten is veelal een opgraving noodzakelijk, in het geval de bouw- of inrichtingsplannen niet aangepast en de archeologische vindplaatsen niet ingepast kunnen worden. Ook voor een archeologische begeleiding of een opgraving is een programma van eisen vereist. De archeoloog van het Steunpunt Monumentenzorg Fryslân kan dit PvE voor de initiatiefnemer vervaardigen.

Kwaliteitsborging en klachten

Archeologisch onderzoek moet voldoen aan de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA). In de KNA staan de inhoudelijke, ambachtelijke en processuele eisen beschreven waaraan archeologische werkzaamheden dienen te voldoen. De KNA is een instrument om de kwaliteit van archeologisch onderzoek te borgen.
Bij klachten die het archeologische werkveld betreffen, kan contact opgenomen worden met het bevoegd gezag (doorgaans de gemeente). Voor vragen over de kwaliteitsborging of voor klachten kan ook contact opgenomen worden met het Steunpunt Monumentenzorg Fryslân. Indien sprake is van het (vermoeden van) onzorgvuldig uitvoeren van onderzoek, kan ook direct contact opgenomen worden met de Erfgoedinspectie (Ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschap).

Archeologische marktpartijen

Voor de uitvoering van archeologisch veldonderzoek (booronderzoek, begeleidingen, proefsleufonderzoek en opgravingen) moeten initiatiefnemers archeologische marktpartijen inschakelen. Deze bedrijven dienen te beschikken over een door het Rijk verstrekte opgravingsvergunning. Op de websites van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (www.cultureelerfgoed.nl) en de Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer, SIKB (www.sikb.nl) staan de marktpartijen vermeld die dit onderzoek uit kunnen voeren. Informatie over marktpartijen is te vinden op de website van de Vereniging van Ondernemers in Archeologie (www.voia.nl).