Financiering archeologisch onderzoek

De initiatiefnemer (gemeente, particulier of andere instantie) van ruimtelijke ingrepen die met bodemverstorende ingrepen gepaard gaan, dient de kosten voor archeologisch (voor)onderzoek op zich te nemen. De kosten van archeologisch vooronderzoek zijn meestal nog wel te dragen voor initiatiefnemers. Volgens de Grondexploitatiewet kunnen gemeentelijke kosten voor archeologisch (voor-)onderzoek onder bepaalde condities verhaald worden op de grondexploitatie.  Wanneer er uitgebreid vervolgonderzoek in de vorm van een opgraving moet worden uitgevoerd, kunnen de kosten voor een initiatiefnemer onevenredig hoog worden. Voor een bijdrage in onevenredig hoge kosten kan een beroep gedaan worden op een bijdrage in het gemeentefonds of op de specifieke uitkering van het rijk.

Bijdrage voor excessieve opgravingskosten via Gemeentefonds

Bij opgravingskosten die in verhouding tot de plankosten onevenredig hoog zijn, heeft een ‘initiatiefnemer ofwel verstoorder’ de mogelijkheid een deel van de kosten te verhalen op de overheid. Jaarlijks wordt door het Rijk een bijdrage voor ‘excessieve opgravingskosten’ in het Gemeentefonds gestort. Dit bedrag wordt net als bij de ‘Bestuurslastenvergoeding bescherming archeologisch erfgoed’ verdeeld via de maatstaf ‘woonruimten’.

Specifieke uitkering voor excessieve kosten

Daarnaast kan nog een beroep gedaan worden op een specifieke uitkering die de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap kan uitkeren aan gemeenten die hebben bijgedragen aan de kosten van een opgraving. Excessieve kosten zijn in dit geval de onderzoekskosten die uitstijgen boven het deel dat gemeenten moeten bijdragen (drempelbedragen: 2,50 x het aantal inwoners) en het deel dat verstoorders moeten betalen.

Grondexploitatiewet

Bij ruimtelijke ontwikkelingen is er de mogelijkheid om behoud, bescherming en ontwikkeling van cultureel erfgoed te financieren vanuit de grondexploitatie op basis van de Grondexploitatiewet. Deze wet maakt deel uit van de Wro en Bro en regelt de financieel technische en juridische kanten van de grondexploitatie en alles wat direct of indirect met grondexploitatie en locatieontwikkeling te maken heeft.  Als het ruimtelijk plan ontwikkelingsgericht is en er kosten voor de gemeente zijn, dient de gemeente een exploitatieplan op en vast te stellen. De gemeenteraad moet het exploitatieplan tegelijk met het bouwplan vaststellen. De gemeente kan daarmee de grondexploitatiekosten die worden gemaakt voor de realisatie van bouwplannen, verhalen op de initiatiefnemer. Onderzoekskosten voor het bepalen van de archeologische waarden binnen een plangebied kunnen meegenomen worden in de exploitatieopzet van het exploitatieplan.