Rijksmonumenten

Subsidie

Brim, subsidie voor instandhouding

Als eigenaar van een rijksmonument kunt u subsidie of een goedkope lening van het rijk ontvangen voor de kosten van instandhouding van uw pand.

Het Besluit rijkssubsidiëring instandhouding monumenten (Brim) richt zich op instandhouding van beschermde rijksmonumenten. De subsidieregeling instandhouding monumenten (Sim) regelt de verdeling van de beschikbare budgetten. De strekking van de regeling is dat eigenaren van woonhuizen aanspraak kunnen maken op een lening en dat de overige eigenaren aanspraak kunnen maken op subsidie. Een woonhuis is een gebouw dat in oorsprong geheel of gedeeltelijk voor bewoning is gebouwd, of een ander gebouw dat inmiddels voor meer dan 50 procent van de oppervlakte voor bewoning in gebruik is. De totale definitie vindt u op de website van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Subsidie wordt namens de minister door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed verleend. De laagrentende lening wordt verstrekt door het Nationaal Restauratiefonds (NRF).

De BRIM subsidie wordt berekend aan de hand van een 6 jaren instandhoudingsplan (PIP) en bedraagt 50% van de totale subsidiabele kosten. De maximale subsidiabele kosten worden bepaald aan de hand van de herbouwwaarde van het monument (behalve voor molens, archeologische en groene monumenten). U kunt ieder jaar van 1 februari tot en met 31 maart instandhoudingssubsidie aanvragen. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed beoordeelt de subsidieaanvragen. Voor de toewijzing gelden wel voorwaarden en prioriteiten. Op monumenten.nl staat hoe deze subsidie werkt, daar kunt u de subsidie ook aanvragen.

Herbestemming

De rijkssubsidieregeling Stimulering Herbestemming Monumenten bevordert duurzaam gebruik van monumenten.
De rijksoverheid kan bijdragen in de kosten
- om de haalbaarheid van een herbestemming te onderzoeken;
- om het monument in de tussentijd wind- en waterdicht te houden.

Belangrijke uitgangspunten zijn:
- de regeling geldt niet alleen voor monumenten die door rijk, provincie of gemeente als beschermd monument zijn aangewezen, maar ook voor andere panden; bij de laatste categorie moet het dan wel gaan om monumenten die naar het oordeel van burgemeester en wethouders van de desbetreffende gemeente van monumentale waarde zijn.
- monumenten die eigendom zijn van de rijksoverheid, zijn uitgesloten van subsidiëring, evenals woonhuizen; voor de laatste categorie monumenten zijn andere financieringsmogelijkheden voorhanden. 

De hoogte en criteria voor de verdeling van de subsidie worden per jaar vastgesteld. U kunt subsidie jaarlijks aanvragen in de periode van 1 oktober t/m 30 november. De aanvraagformulieren zijn te vinden op monumenten.nl

Het Kenniscentrum Herbestemming Noord kan u ook ondersteunen in de aanvraag van deze subsidie en het voorbereiden van een herbestemmingsplan.

Provinciale Subsidieregeling Monumenten

Friese monumenten en karakteristieke bouwwerken kunnen met hulp van de provincie Fryslân gerestaureerd en herbestemd worden. Naast een impuls voor het Friese karakteristieke erfgoed levert dit ook werkgelegenheid op en leerlingplekken voor het restauratieambacht. Jaarlijks wordt de subsidie bekendgemaakt voor de zomer en opengesteld in september. Aanvragen kunnen tussen 18 en 25 september 2017 ingediend worden. De subsidie is onder andere beschikbaar voor de restauratie en herbestemming van rijksmonumenten en karakteristieke bouwwerken en dit jaar ook voor boerderijen in agrarisch gebruik. Voor restauratie zonder herbestemming moet sprake zijn van een technische urgentie. De subsidie is niet bedoeld voor panden die oorspronkelijk zijn gebouwd als woning. Voor rijksmonumentale en karakteristieke woningen kan wel een laagrentende lening aangevraagd worden bij het Nationaal Restauratiefonds.

Meer informatie staat op de website van de provincie Fryslân.

Belastingvoordeel

Let op: Nog tot en met 2016 zijn voor particuliere eigenaren van rijksmonumenten de kosten van onderhoud een aftrekpost voor de belasting. Het gaat om kosten die gemaakt worden voor het onderhouden of repareren van monumentale onderdelen van uw pand. Heeft u uw onderneming in uw rijksmonument of behoort het pand tot een werkzaamheid, dan gelden dezelfde fiscale regels als voor gewone bedrijfspanden. 

Zie voor meer informatie de website van de belastingdienst. U kunt ook een vraag stellen aan het Bureau Monumentenpanden van de belastingdienst via (033) 4505277.

Op Prinsjesdag 2016 werden velen verrast door de plannen van het Kabinet om de fiscale aftrek van uitgaven voor monumentenpanden af te schaffen. Deze regeling stelt particuliere eigenaren van rijksmonumentpanden in staat de kosten van onderhoud van een rijksmonumentenpand fiscaal in aftrek te brengen als persoonsgebonden aftrekpost. Er wordt nu voorgesteld deze regeling per 2017 te beëindigen. Hieraan liggen de volgende overwegingen ten grondslag:
- beperkte sturing op besteding middelen;
- afwijkende vergoedingen bij hetzelfde type onderhoud;
- niet aantoonbare effectiviteit van de regeling;
- gevoeligheid voor fouten;
- middelen naar niet-monumentale elementen;
- beschikbare alternatieven.

Zonder een waardeoordeel uit te spreken over dit Voorstel van Wet, heeft dit voor zeker 30.000 monumenteneigenaren van kleinere monumenten grote consequenties. Ook op de korte termijn kan dit leiden tot financieringsproblemen voor eigenaren van rijksmonumenten die reeds onomkeerbare financiële verplichtingen zijn aangegaan. Om die reden zal het na afschaffing van de regeling resterende budget van € 32 miljoen per jaar, in 2017 en 2018 worden gebruikt voor een overgangsregeling, die in werking treedt per 1 januari 2017. Deze regeling wordt onderdeel van de Kaderregeling subsidies OCW, SZW en VWS. De beleidsbrief die de uitwerking van de subsidies via deze Kaderregeling schetst, wordt oktober 2016 naar de Tweede Kamer gestuurd.

De overgangsregeling die hierbij ingevoerd zal worden, heeft als hoofdlijnen:
- eigenaren die per 01-01-2017 onomkeerbare verplichtingen zijn aangegaan moeten niet worden gedupeerd door deze maatregelen;
- eigenaren die in 2017 en 2018 sober en doelmatig onderhoud willen uitvoeren, kunnen een aanvraag indienen voor een subsidie in de onderhoudskosten die minimaal € 2000.- en maximaal € 10.000,- mogen bedragen.

Kleinere monumenten blijven dus in 2017 en 2018 aanspraak maken op financiële ondersteuning van het onderhoud. Grootschalige ingrepen boven de € 10.000,- kunnen via het revolving fund van het NRF (zie Lening) aangevraagd worden.

Vanaf 2019 zal het budget uit de overgangsregeling 2017-2018, jaarlijks € 32 miljoen, structureel worden ingezet binnen een NIEUW FINANCIERINGSSTELSEL VOOR MONUMENTENZORG. Het gehele financieringsstelsel van de monumentenzorg wil het rijk in 2019 namelijk herijken; na 2018 wordt een aangepast financieringsmodel voorgestaan waarin ook verduurzaming en herbestemming als uitgangspunten worden opgenomen. Alle huidige rijksregelingen en decentrale regelingen worden dan in samenhang beoordeeld.

Lening

Volgens het Brim heeft een particulier eigenaar van een woonhuis of boerderij zonder agrarische functie recht op fiscale aftrek en op een lening met lage rente, ook wel ‘restauratiehypotheek’ genoemd. Bij een combinatie van fiscale aftrek en restauratiehypotheek is het mogelijk om een lening af te sluiten voor 70% van de fiscaal aftrekbare kosten. Hebt u geen recht heeft op fiscale aftrek, dan kunt u voor 100% van de instandhoudingskosten goedkoop lenen.
Voor andere categorieën monumenten is er subsidiëring mogelijk.
Informatie over fiscale aftrek kunt u ook krijgen bij de Belastingdienst particulieren, Bureau Monumentenpanden. Voor andere categorieën monumenten dan woonhuizen of boerderijen zonder agrarische functie is er subsidiëring mogelijk. Wilt u in aanmerking komen voor een restauratielening, dan dient u in ieder geval op voorhand een beschikking van de belastingdienst te vragen.

Aanvullend financieren met de Totaal-financiering

Voor een deel van de kosten voor instandhouding van een monument kan de eigenaar een bijdrage krijgen in de vorm van een subsidie of een laagrentende lening. Maar er zijn altijd kosten die voor eigen rekening van de eigenaar komen. Dan is het goed om te weten dat het Nationaal Restauratiefonds ook die kosten kan financieren. Zo heeft u een totaal-financiering voor het gehele project.

RestauratieWijzer

Voor eigenaren van rijksmonumentale woonhuizen heeft het Nationaal Restauratiefonds een extra adviesdienst: de RestauratieWijzer. Hiermee wordt u op procedureel en financieel gebied snel wegwijs gemaakt in monumentenland. Dit door ondermeer een persoonlijke begeleiding voorafgaand en tijdens uw restauratieproces. De regie blijft nadrukkelijk in uw handen. Het is uw restauratie, uw geld en uw persoonlijk project. Maar zo hebt u een betrouwbare partner die over uw schouder meekijkt. Kijk voor meer informatie op de website van het Nationaal Restauratiefonds.

Kerken Nevenfunctie-Lening

Het Nationaal Restauratiefonds stimuleert multifunctioneel gebruik van kerkgebouwen. Voor aanpassing van rijksmonumentale kerkgebouwen kan een laagrentende lening worden afgesloten. Met deze Kerken Nevenfunctie-Lening kunnen werkzaamheden gefinancierd worden die nodig zijn om faciliteiten aan te brengen in de kerk, zoals sanitaire voorzieningen, verwarming of een pantry. Op deze manier kan de kerk naast de eredienst ook gebruikt worden voor concerten, tentoonstellingen, vergaderingen, enz. Het Nationaal Restauratiefonds wil met de Kerken Nevenfunctie-Lening niet alleen kerken ondersteunen, maar ook laten zien dat blijvend gebruik goed is voor monumenten. 

De opzet is dat de rente en aflossing terugkeert in het fonds. Op die manier kunnen er in de toekomst opnieuw leningen verstrekt worden die bijdragen aan het behoud van monumentale kerken. Of een kerk in aanmerking komt voor de Kerken Nevenfunctie-lening is afhankelijk van een aantal voorwaarden. Kijk voor deze voorwaarden en meer informatie over de regeling op de website van het Nationaal Restauratiefonds.